Monday, 25 May 2015

Tịch Phương Bình 席方平


Giới thiệu

Tịch (Phương Bình) nghĩ âm ti còn ám muội hơn cả trần gian. Câu viết tố cáo tệ nạn tham ô dưới thời quân chủ chuyên chế nhà Mãn Thanh Trung Quốc. Chuyện xưa mà tưởng vẫn đúng trong những chế độ xã hội độc tài ngày nay.


席方平  (Ia)Tịch Phương Bình (Ia)
席方平,東安人。其父
名廉,性戇拙。因與里
中富室羊姓有郤,羊先
死;數年,廉病垂危,
謂人曰:「羊某今賄囑
冥使搒我矣。」俄而身
赤腫,號呼遂死,席慘
怛不食,曰:「我父樸
訥,今見陵於強鬼;我
將赴地下,代伸冤氣耳
。」自此不復言,時坐
時立,狀類癡,蓋魂已
離舍矣。
席覺初出門,莫知所往
,但見路有行人,便問
城邑。少選,入城。其
父已收獄中。至獄門,
遙見父臥簷下,似甚狼
狽;舉目見子,潸然涕
流。便謂:「獄吏悉受
賕囑,日夜搒掠,脛股
摧殘甚矣!」席怒,大
罵獄吏:「父如有罪,
自有王章,豈汝等死魅
所能操耶!」遂出,抽
筆為詞。值城隍早衙,
喊冤以投。羊懼,內外
賄通,始出質理。城隍
以所告無據,頗不直席
。席忿氣無所復伸,冥
行百餘里,至郡,以官
役私狀,告之郡司。遲
之半月,始得質理。郡
司扑席,仍批城隍覆案
。席至邑,備受械梏,
慘冤不能自舒。城隍恐
其再訟,遣役押送歸家
。役至門辭去。席不肯
入,遁赴冥府,訴郡邑
之酷貪。冥王立拘質對
。二官密遣腹心,與席
關說,許以千金。席不
聽。過數日,逆旅主人
告曰:「君負氣已甚,
官府求和而執不從,今
聞於王前各有函進,恐
事殆矣。」席以道路之
口,猶未深信。俄有皂
衣人喚入。升堂,見冥
王有怒色,不容置詞,
命笞二十。席厲聲問:
「小人何罪?」



Tịch Phương Bình, người huyện Đông An (1). Cha tên là Liêm, tính tình ngay thẳng nhưng vụng ăn nói (2). Ở trong làng Liêm có hiềm khích với một người nhà giàu họ Dương. Họ Dương chết trước. Vì thế, mấy năm sau, khi Liêm bệnh nặng sắp nguy kịch nói với người ta rằng: "Lão Dương nay đang hối lộ (3) dưới âm phủ (4) sai đánh đập tôi đó." Chốc lát, mình mẩy sưng phù bầm tím, kêu gào rồi chết. Tịch đau xót thảm thiết không chịu ăn uống, nói: "Cha ta là người chất phác (5), nay bị bọn quỷ dữ lấn ép, ta xuống âm ti thay cha xin minh oan (6)." Từ đó, không nói gì nữa cả, khi đứng hoặc ngồi, vẻ như người ngây. Thì ra hồn đã lìa khỏi xác.

Tịch vừa thấy mình ra khỏi cửa, chưa biết đi đâu. Nhưng thấy người đi trên đường, liền hỏi đường đến thành ấp. Một lúc sau, vào thành. Thấy cha mình đã bị giữ ở trong ngục. Tịch đến cửa ngục, thấy cha nằm dưới mái hiên, bộ dạng hết sức khốn khổ (7). Cha Tịch ngẩng mắt lên, nhìn thấy con từ xa, chảy nước mắt giàn giụa, liền nói: "Bọn ngục lại đều ăn đút lót, ngày đêm đánh đập (8) cha, chân cẳng đùi vế nát bấy cả rồi." Tịch nổi giận lớn tiếng mắng bọn ngục tốt: "Cha ta nếu như có tội, thì đã có pháp luật âm phủ, há để bọn quỷ mị chúng bay tự tiện ngang ngược hay sao!". Rồi lấy bút ra viết đơn kiện. Thì vừa gặp đúng buổi chầu sớm ở sở quan Thành hoàng, liền đưa đơn vào.

Họ Dương sợ, đem hối lộ từ trong lẫn ngoài, rồi mới ra đối chất (9). Thành hoàng coi rằng đơn tụng không có bằng chứng, không cho Tịch vào chầu. Tịch tức giận không biết lại kêu oan vào đâu, đi thêm một trăm dặm nữa tới quận, đem đơn kiện báo cho quận ti. Lâu cả nửa tháng mới được vào cật vấn. Quận ti ra lệnh đánh đòn Tịch một trận và phê cho Thành hoàng xét xử lại. Tịch tới ấp, thân bị cùm kẹp (10), không thể tự mình bày tỏ oan khuất (11). Thành hoàng sợ Tịch lại đưa kiện nữa, sai quân hầu áp giải về nhà. Bọn sai dịch (đưa Tịch) tới cửa rồi bỏ về. Tịch không chịu vào nhà, lẻn trốn về âm phủ, tố cáo quận ti tham ô. Diêm Vương (vua âm phủ) liền cho câu lưu đối chất. Hai quan bí mật sai kẻ tâm phúc đến điều đình với Tịch, hứa cho một ngàn lạng vàng. Tịch không nghe. Được mấy ngày, chủ quán (12) (chỗ Tịch bị giam giữ) bảo: "Ông cứng đầu quá, phủ quan muốn giải hòa mà không chịu nhận. Nghe nói các quan mang thư tới trước Diêm Vương. Tôi e việc không tốt đâu." Tịch cho là lời đồn đãi vô căn cứ nên không tin lắm. Một chốc có người áo đen gọi vào. Lên sảnh đường thấy Diêm Vương có vẻ giận dữ, không cho phép nói gì cả, ra lệnh đánh Tịch hai mươi đòn (13). Tịch lớn tiếng hỏi: "Tôi có tội gì?" 



席方平  (Ib)Tịch Phương Bình (Ib)
冥王漠
若不聞。席受笞,喊曰
:「受笞允當,誰教我
無錢耶!」冥王益怒,
命置火牀。兩鬼捽席下
,見東墀有鐵牀,熾火
其下,牀面通赤。鬼脫
席衣,掬置其上,反復
揉捺之。痛極,骨肉焦
黑,苦不得死。約一時
許,鬼曰:「可矣。」
遂扶起,促使下牀著衣
,猶幸跛而能行。復至
堂上,冥王問:「敢再
訟乎?」席曰:「大冤
未伸,寸心不死,若言
不訟,是欺王也。必訟
!」又問:「訟何詞?
」席曰:「身所受者,
皆言之耳。」冥王又怒
,命以鋸解其體。二鬼
拉去,見立木,高八九
尺許,有木板二,仰置
其上,上下凝血模糊。
方將就縛,忽堂上大呼
「席某」,二鬼即復押
回。冥王又問:「尚敢
訟否?」答云:「必訟
!」冥王命捉去速解。
既下,鬼乃以二板夾席
,縛木上。鋸方下,覺
頂腦漸闢,痛不可禁,
顧亦忍而不號。聞鬼曰
:「壯哉此漢!」


Diêm Vương làm như không nghe thấy. Tịch chịu đòn, la to: "Bị đòn là đáng kiếp! Ai bảo ngươi không có tiền." Diêm Vương càng giận thêm, sai đem đặt lên giường lửa. Hai con quỷ lôi Tịch xuống, thấy thềm bên cạnh có đặt cái giường sắt, bên dưới có lửa đốt, mặt giường đỏ rực. Quỷ lột áo Tịch ra, đặt lên đó, lăn qua lăn lại, dày vò đè ép. Tịch cực kì đau đớn, xương thịt cháy đen, khổ muốn chết mà không được. Khoảng hai giờ sau, một con quỷ nói: "Đủ rồi." Đoạn kéo Tịch khỏi giường, cho mặc áo; may mà còn khập khễnh đi được. Tịch lại đi lên sảnh đường, Diêm Vương hỏi: "Dám kiện nữa thôi?" Tịch nói: "Oan uổng chưa bày giải xong, tấc lòng này chưa chết; nếu bảo không kiện nữa, tức là dối gạt ngài. Vậy sẽ kiện nữa." Diêm Vương lại hỏi: "Kiện điều gì?"  Tịch nói: "Thân này phải chịu đựng những gì, đều nói ra hết." Diêm Vương lại nổi giận, sai đem Tịch ra cưa thân thể. Hai con quỷ lôi đi, Tịch thấy một cây gỗ dựng đứng, cao chừng tám chín thước, trên có hai tấm gỗ, ở trên ở dưới, máu đọng bê bết. Hai con quỷ sắp sửa trói Tịch vào đó, bỗng nghe trên sảnh đường hô lớn: "Tên Tịch!" Hai con quỷ lại áp giải Tịch trở lại (chỗ cũ). Diêm Vương lại hỏi: "Còn dám kiện tụng nữa thôi?" Tịch đáp: "Vẫn kiện." Diêm Vương ra lệnh tức tốc mang đi. Dưới cây gỗ, hai con quỷ lấy hai tấm gỗ kẹp Tịch lại, buộc lên cây gỗ. Cái cưa vừa hạ xuống, Tịch có cảm giác như óc trên đỉnh đầu từ từ nứt ra, đau đớn không chịu nổi, nhưng vẫn cắn răng không kêu la. Nghe một con quỷ nói: "Tên này cứng cỏi thiệt!" 


席方平  (Ic)Tịch Phương Bình (Ic)
鋸隆隆然尋至胸下。又
聞一鬼云:「此人大孝
無辜,鋸令稍偏,勿損
其心。」遂覺鋸鋒曲折
而下,其痛倍苦。俄頃
,半身闢矣。板解,兩
身俱仆。鬼上堂大聲以
報。堂上傳呼,令合身
來見。二鬼即推令復合
,曳使行。席覺鋸縫一
道,痛欲復裂,半步而
踣。一鬼於腰間出絲帶
一條授之,曰:「贈此
以報汝孝。」受而束之
,一身頓健,殊無少苦
。遂升堂而伏。冥王復
問如前;席恐再罹酷毒
,便答:「不訟矣。」
冥王立命送還陽界。隸
率出北門,指示歸途,
反身遂去。
席念陰曹之暗昧尤甚於
陽間,奈無路可達帝聽
。世傳灌口二郎為帝勳
戚,其神聰明正直,訴
之當有靈異。竊喜兩隸
已去,遂轉身南向。奔
馳間,有二人追至,曰
:「王疑汝不歸,今果
然矣。」捽回復見冥王
。竊意冥王益怒,禍必
更慘;而王殊無厲容,
謂席曰:「汝志誠孝。
但汝父冤,我已為若雪
之矣。今已往生富貴家
,何用汝鳴呼為。今送
汝歸,予以千金之產、
期頤之壽,於願足乎?
」乃註籍中,嵌以巨印
,使親視之。席謝而下
。鬼與俱出,至途,驅
而罵曰:「奸猾賊!頻
頻翻覆,使人奔波欲死
!再犯,當捉入大磨中
,細細研之!」席張目
叱曰:「鬼子胡為者!
我性耐刀鋸,不耐撻楚
。請反見王,王如令我
自歸,亦復何勞相送。
」乃返奔。二鬼懼,溫
語勸回。席故蹇緩,行
數步,輒憩路側。鬼含
怒不敢復言。






Tiếng cưa soàn soạt xuống tới dưới ngực, lại nghe một con quỷ nói: "Người này rất có hiếu không có tội, cưa xiên qua một bên, đừng hại vào tim." Tịch nghe lưỡi cưa quẹo quành xuống dưới, càng đau đớn gấp bội. Một lúc sau, thân đứt làm hai. Khi hai tấm gỗ mở ra, hai nửa mình đổ xuống đất. Hai con quỷ lên sảnh đường cất tiếng thông báo (đã cưa xong). Sảnh đường truyền lệnh ráp hai nửa thân hình lại rồi đem lên xem. Hai con quỷ liền ấn hai phần thân thể dính lại với nhau và lôi đi. Tịch có cảm giác chỗ đường cưa đau muốn xé ra, mỗi nửa bước lại té nhào. Một con quỷ rút từ lưng ra một sợi dây đưa cho Tịch nói: "Tặng anh báo hiếu." Tịch cầm lấy buộc vào lưng, bỗng thấy mình khỏe khoắn, không còn chút đau đớn nào nữa. Rồi lên sảnh đường quỳ xuống. Diêm Vương lại hỏi như lần trước. Tịch khiếp sợ lại bị tra tấn khốc liệt, liền nói: "Không kiện nữa." Diêm Vương tức thì ra lệnh dẫn Tịch đưa về dương gian. Lính canh dẫn Tịch ra cửa phía bắc, chỉ cho đường về, rồi quay trở lại (âm phủ). Tịch nghĩ âm ti còn ám muội hơn cả trần gian, nhưng khốn nỗi không biết đường nào kêu tới Thượng Đế. Tục truyền Nhị Lang ở Quán Khẩu là người có công huân với Thượng Đế, là bậc thần thông minh chính trực, cầu xin chắc được linh ứng. Mừng thấy hai tên lính canh đã đi khỏi rồi, Tịch liền xoay mình đi về hướng nam. Trong lúc đang tất tả chạy, thì có hai người đuổi theo: "Diêm Vương đã ngờ nhà ngươi không chịu về, quả nhiên là thế!" Chúng nó liền dẫn trở về gặp lại Diêm Vương. Tịch thầm nghĩ Diêm Vương sẽ nổi nóng hơn nhiều, tai vạ càng dữ dội thêm nữa. Nhưng Diêm Vương không có vẻ giận chi cả, bảo Tịch rằng: "Ngươi thật chí hiếu. Còn oan khuất của cha ngươi, ta đã rửa sạch như tuyết rồi. Bây giờ đã được đầu thai ở nhà giàu sang, thì ngươi còn kiện cáo âm phủ làm chi. Nay đưa ngươi về, cho ngươi nghìn lạng vàng làm tài sản, tăng thêm tuổi thọ, ngươi bằng lòng chưa?" Rồi ghi vào sổ, đóng con dấu thật to, đưa cho Tịch xem tận mắt. Tịch lạy tạ, lui xuống. Hai con quỷ cùng ra theo, tới ngoài đường, vừa xua đi vừa chửi Tịch: "Thằng giặc gian trá, bao lần tráo trở, làm bọn tao vất vả muốn chết. Mi mà làm như thế nữa, sẽ bắt mi bỏ vào cối xay, nghiền thành bột." Tịch trợn mắt quát lớn: "Đồ quỷ tầm bậy. Tính ta sợ dao cưa, chứ không sợ đánh đập. Cứ về hỏi lại Diêm Vương; Diêm Vương ra lệnh cho ta tự về, sao lại mất công dẫn đi theo làm gì?" Đoạn chạy ngược lại. Hai con quỷ sợ, xuống giọng khuyên nhủ Tịch trở về. Tịch cố ý đi chậm chạp, đi vài bước lại nghỉ bên đường. Hai con quỷ nuốt hận, không dám nói gì nữa.


席方平  (IIa)Tịch Phương Bình (IIa)
約半日,至一村,一門
半闢,鬼引與共坐;席
便據門閾。二鬼乘其不
備,推入門中。驚定自
視,身已生為嬰兒。憤
啼不乳,三日遂殤。魂
搖搖不忘灌口,約奔數
十里,忽見羽葆來,旛
戟橫路。越道避之,因
犯鹵簿,為前馬所執,
縶送車前。仰見車中一
少年,丰儀瑰瑋。問席
:「何人?」席冤憤正
無所出,且意是必巨官
,或當能作威福,因緬
訴毒痛。車中人命釋其
縛,使隨車行。俄至一
處,官府十餘員,迎謁
道左,車中人各有問訊
。已而指席謂一官曰:
「此下方人,正欲往愬
,宜即為之剖決。」席
詢之從者,始知車中即
上帝殿下九王,所囑即
二郎也。席視二郎,修
軀多髯,不類世間所傳
。九王既去,席從二郎
至一官廨,則其父與羊
姓並衙隸俱在。少頃,
檻車中有囚人出,則冥
王及郡司、城隍也。當
堂對勘,席所言皆不妄
。三官戰慄,狀若伏鼠
。二郎援筆立判;頃之
,傳下判語,令案中人
共視之。




Khoảng nửa ngày, đến một xóm nọ, có một cửa hé mở, hai con quỷ dẫn Tịch cùng ngồi. Tịch liền ngồi ở bậc cửa. Hai con quỷ thừa dịp bất ngờ, đẩy Tịch vào trong cửa. Khi định thần nhìn xem thì mình đã hóa sinh thành đứa bé con. Phẫn uất kêu khóc, ba ngày không bú rồi chết. Hồn vất vưởng không quên Quán Khẩu. Đi được chừng mấy chục dặm, bỗng thấy lọng kích (14) ngang đường. Tịch vì muốn tránh, vượt qua đường, nên phạm phải nghi trượng (15), bị lính đi trước ngựa bắt, trói đem giải lên trước xe. Ngẩng lên trông thấy trong xe có một người trẻ tuổi, dáng dấp khôi ngô tuấn tú. Người thiếu niên hỏi Tịch: "Ai đấy?" Tịch chính vì oan khuất chưa biết bày tỏ nơi đâu, nghĩ rằng đây là một viên quan to, có thể tác oai tác phúc, nên nói ra hết mọi điều oan ức khổ sở mà mình đã chịu đựng. Người trong xe ra lệnh cởi trói cho Tịch và sai cho đi theo xe. Một lúc sau đến một nơi, có cả hơn chục quan viên nghênh đón bên trái đường. Người trong xe hỏi thăm từng người. Xong chỉ Tịch và nói với một ông quan rằng: "Đây là một người dưới trần vừa muốn kêu nài, nên xét xử ngay lập tức."  Tịch hỏi người theo hầu mới biết người trong xe là Cửu Vương điện hạ của Thượng Đế, và người được dặn bảo chính là Nhị Lang. Tịch nhìn Nhị Lang, thân hình cao lớn, mặt mày râu ria rậm rạp, không giống như thế gian truyền tụng. Cửu Vương đi rồi, Tịch theo Nhị Lang đến một sở quan, chính là chỗ cha Tịch và lão họ Dương bị giam giữ. Chốc lát trong xe tù có tù nhân chui ra, thì chính là Diêm Vương cùng với Quận ti và Thành hoàng. Mọi lời thẩm vấn đối chất  đều không sai khác những lời Tịch đã khai. Ba quan run sợ, trông như chuột mắc bẫy. Nhị Lang cầm bút phán quyết. Một lát sau, bản án truyền xuống, cho mọi người trong vụ án xem. Quyết định như sau:

  



席方平  (IIb)Tịch Phương Bình (IIb)
判云:「勘得冥王者:
職膺王爵,身受帝恩。
自應貞潔以率臣僚,不
當貪墨以速官謗。而乃
繁纓棨戟,徒誇品秩之
尊;羊狠狼貪,竟玷人
臣之節。斧敲斲,斲入
木,婦子之皮骨皆空;
鯨吞魚,魚食蝦,螻蟻
之微生可憫。當掬西江
之水,為爾湔腸;即燒
東壁之牀,請君入甕。
城隍、郡司,為小民父
母之官,司上帝牛羊之
牧。雖則職居下列,而
盡瘁者不辭折腰;即或
勢逼大僚,而有志者亦
應強項。乃上下其鷹鷙
之手,既罔念夫民貧;
且飛揚其狙獪之奸,更
不嫌乎鬼瘦。惟受贓而
枉法,真人面而獸心!
是宜剔髓伐毛,暫罰冥
死;所當脫皮換革,仍
令胎生。隸役者:既在
鬼曹,便非人類。祇宜
公門修行,庶還落蓐之
身;何得苦海生波,益
造彌天之孽?飛揚跋扈
,狗臉生六月之霜;隳
突叫號,虎威斷九衢之
路。肆淫威於冥界,咸
知獄吏為尊;助酷虐於
昏官,共以屠伯是懼。
當於法場之內,剁其四
肢;更向湯鑊之中,撈
其筋骨。羊某:富而不
仁,狡而多詐。金光蓋
地,因使閻摩殿上,盡
是陰霾;銅臭熏天,遂
教枉死城中,全無日月
。餘腥猶能役鬼,大力
直可通神。宜籍羊氏之
家,以賞席生之孝。即
押赴東岳施行。」又謂
席廉:「念汝子孝義,
汝性良懦,可再賜陽壽
三紀。」因使兩人送之
歸里。

Xét rằng Diêm Vương, được phong tước vương, thụ ơn thượng đế. Lẽ ra phải giữ mình trong sạch để dẫn dắt thuộc quan, không được tham ô mà bị chê bai chỉ trích. Thế mà y nghi trượng nghênh ngang, chỉ khoe khoang cấp bậc cao sang; tham lam ác độc như giống cừu loài sói, làm nhơ nhuốc phẩm cách bề tôi. Búa đánh, dao chặt, vợ con xương thịt còn chi. Cá lớn nuốt cá bé, cá ăn tôm;  đàn kiến nhỏ nhoi đáng xót. Phải vốc nước Tây giang (16) đem mi ra rửa ruột; đem đốt nóng giường đông, cho ngươi vào hũ (17).

Xét rằng Thành hoàng, quận ti, là quan cha mẹ dân đen, chăn dắt bò dê cho Thượng đế. Tuy chức phận ở hàng dưới, (nhưng là) người tận tụy há chịu khom lưng; dù bị quan trên chèn ép, kẻ vững chí phải nên cứng cổ. Thế mà lại làm tay chân cho loài diều loài ó, quên nghĩ tới thân phận dân nghèo. Lại còn vênh váo thói khỉ vượn gian manh, chẳng hiềm làm loài quỷ đói. Chuyên ăn bòn đút lót làm điều trái phép, đúng là bầy mặt người dạ thú. Phải cho rút tủy thay lông, lột da đổi vỏ mà đi đầu thai kiếp khác.


Xét rằng mấy tên sai dịch, đã ở cùng lũ quỷ, đâu phải loài người. Cửa công nên gắng tu sửa, hòng mong trở lại kiếp người. Cớ sao biển khổ dậy sóng, gây nên oan nghiệt tày trời? Vênh vang ngang ngược, mặt chó (tạo điều oan khuất) khiến cho sương rơi tháng hạ (18). Náo loạn kêu gào, oai hổ cắt ngang đường lớn. Phóng túng dọa dẫm nơi âm phủ, ai ai đều biết cai tù đáng nể. Theo hùa giúp rập bọn quan tham tàn ác độc, mọi người cùng khiếp phường đồ tể. Đáng đưa chúng nó ra pháp trường chặt đứt chân tay; lại đem bỏ vào vạc sôi dầu bỏng, vớt ra chỉ còn gân với cốt.


Xét rằng lão họ Dương, giàu có nhưng không có lòng nhân; gian giảo nhiều mánh lới. Ánh vàng bạc rọi đất, khiến cho hết thảy điện đài ở cõi âm cũng phải lu mờ. Hơi đồng ngút trời, làm cho những người chết oan trong thành không còn thấy được mặt trời mặt trăng. Mùi tiền bạc tanh tưởi sai khiến được quỷ, sức mạnh của nó làm lay động tới cả bậc thần. Nên truyền lệnh tịch biên gia sản họ Dương, đem tưởng thưởng lòng chí hiếu của ông Tịch. Tức khắc giao phó cho thần núi Thái Sơn thi hành án kiện. 

 
Lại nói với Tịch rằng: "Nghĩ nhà ngươi có lòng hiếu nghĩa, tính tình lương thiện, ban tuổi thọ ở dương gian thêm hai kỉ nữa (mỗi kỉ bằng mười hai năm)." Nhân thể cho sai dịch đưa hai người về làng. Tịch bèn chép lại bản án, trên đường về cha con cùng đọc. Tới nhà, Tịch sống lại trước tiên, bảo người nhà mở quan tài xem cha, xác cứng đờ vẫn còn lạnh giá, đợi suốt một ngày mới từ từ ấm lại và sống dậy. Khi muốn xem lại bản sao văn án thì không còn nữa. Từ đó, gia sản mỗi ngày một thêm giàu có; trong vòng ba năm, ruộng màu đầy đồng, trong khi con cháu họ Dương càng ngày càng sa sút, nhà cửa vườn tược trở thành sở hữu của Tịch hết. Người trong làng có ai muốn mua ruộng đất nhà họ Dương, ban đêm nằm mộng thấy thần nhân hô hoán bảo rằng: "Đó là gia sản của Tịch, không lấy được đâu." Mới đầu không tin lắm, tới khi mua về cày cấy trồng trọt, suốt năm không thu hoạch được một thăng một đấu nào cả; do đó, phải bán lại cho Tịch. Cha Tịch hơn chín mươi tuổi mới chết.

Dị Sử Thị bàn rằng: "Ai ai cũng nói về Tịnh Độ, nhưng không biết thế giới người sống và người chết cách biệt nhau; những ý niệm mê muội, còn không biết từ đâu đến cũng chẳng biết đi về đâu; huống chi chuyện chết rồi lại chết, sinh rồi lại tái sinh. Một niềm trung hiếu vững vàng, muôn kiếp không dời đổi. Lạ lùng thay ông Tịch, thật là kì vĩ."
 
 


(Đặng Thế Kiệt dịch)

Nguồn: http://www.sidneyluo.net/e/e6/398.htm






















Saturday, 4 April 2015

Thâu đào 偷桃


Giới thiệu

Lời văn trong sáng và dí dỏm, người đọc có cảm tưởng đây là kí sự của Bồ Tùng Linh thời thơ ấu. Ảo thuật lạ lùng, chuyện bàn đào của bà Tây Vương Mẫu... cả một truyền thống văn hóa Trung Hoa hiển hiện ra đấy. Đoạn kết nói về phái Bạch Liên giáo thời nhà Thanh (thế kỉ 19) như nhắc nhở đến những cuộc đàn áp đẫm máu phe chống đối, vẫn còn xảy ra ngày nay ở dưới những chế độ không dân chủ.




偷桃 Trộm đào
童時赴郡試,值
春節。舊例,先一
日,各行商賈,彩
樓鼓吹赴藩司,名
曰「演春」。余從
友人戲矚。是日遊
人如堵。堂上四官
皆赤衣,東西相向
坐。時方稚,亦不
解其何官。但聞人
語嚌嘈,鼓吹聒耳
。忽有一人率披髮
童,荷擔而上,似
有所白;萬聲洶動
,亦不聞為何語。
但視堂上作笑聲。
即有青衣人大聲命
作劇。其人應命方
興,問:「作何劇
?」堂上相顧數語
。吏下宣問所長。
答言:「能顛倒生
物。」吏以白官。
少頃復下,命取桃
子。術人聲諾。解
衣覆笥上,故作怨
狀,曰:「官長殊
不了了!堅冰未解
,安所得桃?不取
,又恐為南面者所
怒。奈何!」其子
曰:「父已諾之,
又焉辭?」術人惆
悵良久,乃云:「
我籌之爛熟。春初
雪積,人間何處可
覓?唯王母園中,
四時常不凋謝,或
有之。必竊之天上
,乃可。」子曰:
「嘻!天可階而升
乎?」曰:「有術
在。」乃啟笥,出
繩一團,約數十丈
,理其端,望空中
擲去;繩即懸立空
際,若有物以挂之
。未幾,愈擲愈高
,渺入雲中;手中
繩亦盡。乃呼子曰
:「兒來!余老憊
,體重拙,不能行
,得汝一往。」遂
以繩授子,曰:「
持此可登。」子受
繩有難色,怨曰:
「阿翁亦大憒憒!
如此一線之繩,欲
我附之,以登萬仞
之高天。倘中道斷
絕,骸骨何存矣!
」父又強嗚拍之,
曰:「我已失口,
悔無及。煩兒一行
。兒勿苦,倘竊得
來,必有百金賞,
當為兒娶一美婦。
」子乃持索,盤旋
而上,手移足隨,
如蛛趁絲,漸入雲
霄,不可復見。久
之,墜一桃,如碗
大。術人喜,持獻
公堂。堂上傳視良
久,亦不知其真偽
。忽而繩落地上,
術人驚曰:「殆矣
!上有人斷吾繩,
兒將焉託!」移時
,一物墮。視之,
其子首也。捧而泣
曰:「是必偷桃,
為監者所覺。吾兒
休矣!」又移時,
一足落;無何,肢
體紛墮,無復存者
。術人大悲。一一
拾置笥中而闔之,
曰:「老夫止此兒
,日從我南北游。
今承嚴命,不意罹
此奇慘!當負去瘞
之。」乃升堂而跪
,曰:「為桃故,
殺吾子矣!如憐小
人而助之葬,當結
草以圖報耳。」坐
官駭詫,各有賜金
。術人受而纏諸腰
,乃扣笥而呼曰:
「八八兒,不出謝
賞,將何待?」忽
一蓬頭僮首抵笥蓋
而出,望北稽首,
則其子也。以其術
奇,故至今猶記之
。後聞白蓮教,能
為此術,意此其苗
裔耶?
Tôi hồi trẻ con ra quận đi thi, gặp đúng lễ hội mùa xuân. Theo lệ cũ, trước một ngày, các cửa hàng nhà buôn (1) đều trang hoàng rực rỡ (3), (gõ chiêng) đánh trống kéo nhau đến cửa quan bố chánh (2), (tục lệ đó) mang tên là "diễn xuân". Tôi theo bạn bè đi xem trò vui. Hôm đó, người đi chơi xuân đông nghẹt (4). Trên sảnh đường, có bốn ông quan, đều mặc áo đỏ, ngồi đối diện nhau hướng đông và hướng tây. Bấy giờ tôi còn nhỏ, không rõ là những quan nào. Chỉ nghe tiếng ồn ào (5), chiêng trống inh tai. Bỗng có một người gánh (6) một đứa trẻ xõa tóc đi lên, như có điều gì muốn nói. Nhưng tôi cũng không nghe được lời nói gì giữa trăm ngàn tiếng động ầm ĩ. Chỉ nghe thấy tiếng cười vang trên sảnh đường. Liền thấy người mặc áo đen (7) lớn tiếng truyền lệnh cho làm trò. Người kia tuân lệnh đứng lên hỏi: "Thưa làm trò gì ạ?" Trên sảnh các quan bàn luận với nhau một lúc. Viên quan lại xuống hỏi (người gánh) có sở trường (8) gì. Trả lời: "Tôi có thể làm đảo lộn cả những vật sống (9)." Viên lại trở lên bẩm với các quan. Lát sau trở xuống bảo phải đi hái một trái đào (dâng lên quan). Người làm trò dạ lớn. Rồi cởi áo trùm lên cái sọt, lại làm ra vẻ rầu rĩ oán than: "Quan lớn thật là không chịu hiểu cho (11). Giá băng lạnh cứng chưa tan, làm sao mà hái đào được. Nhưng không hái thì quan lớn (10) nổi giận. Biết làm sao bây giờ?" Đứa con nói: "Cha đã nhận lời rồi, sao còn từ chối được nữa." Người làm thuật rầu rĩ hồi lâu, rồi nói: "Ta suy tính nát óc rồi. Đầu xuân tuyết đọng, ở cõi người ta biết đâu mà tìm. Chỉ có trong vườn của Tây Vương Mẫu (12), bốn mùa (cây cỏ) không hề héo úa, chắc mới có (đào). Chỉ còn cách hái trộm trên trời mới được thôi." Đứa con nói: "Ơ mà bắc thang lên trời được hay sao?" Người cha đáp: "Đã có phép thuật." Rồi mở sọt lấy một cuộn dây thừng ra, dài chừng mấy chục trượng, gỡ một đầu, rồi quăng cuộn dây lên không trung. Sợi thừng tức thì treo vào khoảng trời không, như có cái gì móc vào vậy. Chẳng bao lâu, càng quẳng càng lên cao, tít tận từng mây. Cuộn thừng trong tay cũng hết. (Người cha) gọi con bảo: "Con lại đây, ta già yếu mệt mỏi (13), xác nặng vụng về, đi không được, nhờ con đi hộ." Rồi đưa dây thừng cho con và nói: "Nắm chỗ này có thể lên được." Đứa con cầm dây, nét mặt khó đăm đăm, nói như oán trách: "Cha cũng thiệt là hồ đồ. Một sợi dây như thế này, bảo tôi bám vào mà trèo lên trời cao tít tắp hàng vạn thước. Nếu nửa chừng đứt dây, thì hình hài xương xẩu còn đâu nữa!" Người cha lại la to và ép đứa con bảo: "Bố đã lỡ lời, hối không kịp nữa. Nhờ con đi hộ. Con đừng lấy làm khổ sở. Nếu trộm được đào, ắt được thưởng trăm tiền vàng, cưới cho mày một cô vợ đẹp." Đứa con mới chịu nắm dây thừng, vòng quanh trèo lên, tay bắt chân theo, như nhện giăng tơ, dần dần tới tít từng mây, không nhìn thấy nữa. Hồi lâu sau, thấy rụng xuống một trái đào to bằng cái chén. Người làm trò mừng rỡ, cầm dâng lên công đường. Trên sảnh đường (các quan) truyền nhau xem quả đào một lúc khá lâu, không biết là thật hay giả. Bỗng nhiên dây thừng rớt xuống mặt đất. Người làm trò hoảng sợ nói: "Nguy quá. Trên trời có ai cắt đứt dây của tôi rồi, con tôi biết bám vào đâu bây giờ." Lát sau có một vật rơi xuống. Nhìn xem thì là cái đầu của đứa con mình. Người cha ôm lấy khóc: "Đúng là vì hái trộm đào, bị người coi vườn phát giác, con tôi bỏ mạng rồi." Một lúc sau lại thấy một cái chân rớt xuống. Chẳng mấy chốc, tay chân thân thể đứt lìa rớt xuống cả, không còn gì nữa. Người làm thuật đau buồn thống thiết, đem nhặt từng mảnh bỏ vào trong sọt, rồi đóng nắp lại, nói: "Lão phu chỉ có một đứa con này, ngày ngày theo tôi đi từ nam tới bắc. Nay vâng lệnh quan, không ngờ mắc phải thảm họa kì lạ (14) này. Tôi phải mang nó đi chôn đây." Rồi ông ta bước lên sảnh đường quỳ xuống nói: "Chỉ vì hái trộm một trái đào mà giết chết con tôi, Nếu như chư quan có thương xót kẻ hèn này thì xin giúp tiền chôn cất nó, lão phu sẽ kết cỏ ngậm vành báo đáp." Khách xem kinh hãi, đều cho vàng bạc. Người làm trò nhận tiền, giắt vào lưng, rồi gõ vào sọt, gọi: "Bé ba con, sao không ra cám ơn lãnh thưởng mà còn đợi gì nữa." Chợt một đứa trẻ đầu bù đội nắp sọt chui ra, quay về hướng bắc cúi đầu lạy tạ. Đúng là đứa con  của người làm trò vậy. Thấy phép thuật lạ lùng như thế, nên đến nay tôi vẫn còn nhớ. Về sau nghe nói phái Bạch Liên giáo (trước) biết làm thuật này, chắc hẳn người này là dòng dõi (15) của họ chăng?

(Đặng Thế Kiệt dịch)

Nguồn: http://www.sidneyluo.net/e/e6/013.htm